Welkom bij Distrivers
Bel met onze binnendienst
Het Beste Menu van de Zorg
Top Bakkers inloggen
Webshop inloggen
Auteur: Miranda Muis
Onlangs was ik bij een bijeenkomst, waar Saskia van der Laan van de stichting “Samen tegen voedselverspilling” een presentatie hield. Wereldwijd verspillen we jaarlijks een derde van al het geproduceerde voedsel. In Nederland alleen is dat TWEE MILJARD kilo. Saskia gaf aan, dat dit een file van volle vrachtwagens is van Utrecht tot aan Barcelona. 2.000.000.000 kilo, het echoot nog na. Het terugdringen van dit aantal kilo’s zorgt voor 15% minder directe (productie, distributie) uitstoot en 85% indirecte (minder ontbossing, meer biodiversiteit) uitstoot. Niet alleen de industrie maar ook jij zelf kunt hier een belangrijke bijdrage aan leveren.
Spiegeltje spiegeltje
Spiegeltje, spiegeltje aan de wand, wie is de grootste voedselverspiller van Nederland? Consumenten (jij en ik) zijn met een kwart van alle verspilling de grootste verspillers. Wij verspillen per persoon per jaar ruim 34 kilo vast voedsel. Het grootste gedeelte hiervan (42%) bestaat uit fruit& groente, gevolgd door granen (22%). Percentages spreken in dit geval niet zo duidelijk als getallen. In Nederland verdwijnen dagelijks! 435.000 broden in de prullenbak. We kunnen dus niet ons hoofd in de richting van de industrie draaien, we moeten eerst onszelf aankijken.
Het gemak van de prullenbak
Gedrag veranderen is lastig. Eigenlijk wist je, voordat je deze column ging lezen, ook al dat we veel voedsel verspillen. Waarom doen we dan niets? Dat komt voort uit het feit, dat mensen de meeste dingen automatisch doen. Denk aan tanden poetsen, fietsen, veters strikken. Wanneer je zaken automatisch doet, verander je dat niet 1,2,3. Dat vergt een sterke wil en support vanuit de omgeving. Discipline kun je niet aanleren, dat moet je afdwingen. Daar komt bij dat zaken die psychologisch verder van ons verwijderd zijn, b.v. voedselverspilling en duurzaamheid, minder impact hebben in ons brein. Het is té abstract. We kiezen eerder voor het gemak van de prullenbak, dan een beetje moeite doen en nadenken over een recept wat we nog met de restjes kunnen doen.
Minder voedsel verspillen moet dus iets worden wat we ons zelf opleggen, hoe doe je dat als het voor jou nog een ver-van-je-bed-show is? En als het voor jou persoonlijk nog geen gewoonte is, doe je dit op je werk waarschijnlijk ook nog niet. Laten we dan beginnen met wat eenvoudige anti-verspillingstips die op de site van Too Good To Go staan en die je thuis kunt toepassen. Sommige zijn ook op je werk toepasbaar. We werken met een kwetsbare groep mensen, dus volg altijd de regels die gelden binnen jouw instelling!
- Plan vooruit en gebruik je creativiteit
Mensen met een boodschappenlijstje verspillen minder. Je kunt je restjes invriezen of er iets creatiefs mee maken. - Misvormd fruit en groente smaakt net zo lekker
Wij zijn geconditioneerd, om lelijke producten af te wijzen. Winkeliers kopen daarom geen producten, die niet aan onze standaarden voldoen. - Begrijp houdbaarheid labels
Wanneer je een verpakking koopt, kan daar op twee manier een houdbaarheidsdatum op staan. Er kan een tenminste houdbaar tot (THT) datum op staan, of een te gebruiken tot (TGT) datum. Wanneer een product niet snel aan bederf onderhevig is (suiker, koffie), staat er een THT datum op. Bij het verstrijken van de THT datum, kun je ruiken, kijken en proeven of het nog lekker is. Je hoeft het dus niet weg te gooien na de THT datum.
Een TGT datum, staat op producten die bederfelijk zijn (vlees, vis, koelverse producten). De TGT datum, is dan de uiterste datum waarop je het nog veilig kunt eten. Bederf van deze producten hoeft niet per se zichtbaar te zijn (denk aan bacteriën). - Bewaar je eten op de juiste manier
Veel huishoudelijk afval ontstaat, omdat je de etenswaren niet op tijd gebruikt en dus moet weggooien. Wil je weten hoe lang iets te bewaren is? Kijk dan eens op de bewaarwijzer van het Voedingscentrum. - Gebruik alles van je eten
Je kunt meer van je eten gebruiken dan je denkt. Veel stengels en stelen kun je gebruiken als basis voor een saus of soep. Door je zintuigen te gebruiken, kun je eigenlijk heel veel uit je voorraad gewoon nog gebruiken. - Maak gebruik van technologie
Er zijn verschillende methodes om voedselresten langer te bewaren, zoals bijvoorbeeld inmaken of drogen in een voedseldroger.
Uiteindelijk houd je natuurlijk altijd een minimale hoeveelheid voedsel over, de meeste restjes kunnen bij het GFT-afval. Van GFT-afval, wordt biogas en compost gemaakt. Kijk op www.afvalscheidingswijzer.nl om te zien wat er in de GFT-bak mag.
Op je werk
Wanneer je op je werk eten moet bestellen, is de benodigde hoeveelheid natuurlijk lastiger in te schatten dan in je thuissituatie. In de zorg kan een bed wat vandaag leeg is, morgen bezet zijn en andersom. Maar ook hier kun je minder voedsel verspillen. Maak zichtbaar wat er weggegooid wordt, dat maakt sturing eenvoudiger. Middels een nulmeting kunnen de hoeveelheid en soort portioneer-, bord- en buffetresten en onaangeroerde maaltijden gemeten worden. Zo wordt zichtbaar waar de verbeterpunten zitten. Gebruik hiervoor de Distrivers wastetool. Ken je die nog niet? Vraag er naar bij je accountmanager of culinair adviseur.
Niet alleen thuis, maar ook op je werk zijn er mogelijkheden om de verspilling in de hand te houden. Een kleine greep uit de mogelijkheden:
De regels van jouw werkgever op dit gebied zijn altijd leidend.
- Meet naast hoeveel, ook wát je weggooit, zo wordt duidelijk wat je de volgende keer in kleinere hoeveelheden kunt bestellen.
- Definieer na je nulmeting wat het laaghangend fruit is, daarmee maak je alvast een snelle stap in de juiste richting.
- Het keuze moment van de maaltijd zo dicht mogelijk op het eet- of bestelmoment situeren. De patiënt kan inschatten hoeveel trek hij heeft en niet alle patiënten die een keuze hebben gemaakt zijn dan al naar huis.
- Aantrekkelijk opdienen met portiegroottes die passen bij de doelgroep, mensen eten dan meer. Dek de tafel, eet waar mogelijk samen, portioneer op het bord en schenk aandacht aan de wijze van portioneren.
- Bij het opbouwen van je cyclus kun je rekening houden met de THT van producten, zodat je ongeopende verpakkingen met een juiste THT kunt hergebruiken. Bijvoorbeeld de volgende dag als hapje tussendoortje.
- Overgebleven ongeopende verpakkingen verkopen aan personeel of bezoek.
Vraag onze culinair adviseurs om te kijken naar jullie specifieke situatie.
Column door: Stephanie Slot
Voedingsdeskundige en menu-engineer bij Distrivers
Auteur: Miranda Muis
Ontbijtmuffins met appel
Ingrediënten
- 1,5 appel (bijvoorbeeld Fuji)
- 250 gram havermout
- 1,5 tl gebroken lijnzaad
- 300 ml sojamelk
- 2 eieren
- 25 gram honing
- 1 tl kaneel
- 2 tl bakingsoda
- 1 el limoensap
- 50 gram rozijnen
- snufje zout
Instructies
- Verwarm de oven voor op 175 graden. Meng de havermout, bakingsoda, kaneel, snufje zout en het gebroken lijnzaad in een kom.
- Klop in een andere kom de eieren los met de sojamelk, honing en limoensap. Spatel nu de inhoud van het droge mengsel tot 1 glad geheel.
- Verwijder het klokhuis uit de appels en snijd ze in stukjes (wil je liever appels zonder schil? Schil dan eerst de appels). Roer de stukjes appel en de rozijnen door het beslag.
- Verdeel het beslag over 12 muffinvormpjes, dit gaat het makkelijkste met een ijsknijper. Zet de vormpjes op een bakplaat in de oven en bak de muffins in circa 25-30 minuten goudbruin en gaar. Laat ze goed afkoelen voor je ze serveert.
Auteur: Miranda Muis
Smoothiebowl
Ingrediënten
- 3 eetrijpe avocado's
- 6 dadels zonder pit
- 6 halve perzikschijven
- 750 ml amandeldrink
- 300 gram spinazie
- 3 kiwi's
- 6 handjes bosbessen
- 1 eetlepel kokossnippers per schaaltje
- paar gepelde zonnebloempitten per schaaltje
Instructies
- Ontpit de avocado's. Dit doe je door de twee helften los van elkaar te draaien. Hak voorzichtig met een mes in de pit, draai een kwartslag en haal de pit eruit. Haal vervolgens het vruchtvlees van de avocado, de dadels, perziken en amandeldrink in een blender. Blender het geheel in 1 minuut glad. De spinazie voeg je in een aantal delen toe, het slinkt geleidelijk in de blender.
- Verdeel de smoothie over 6 kommen. Garneer, direct voor het serveren, de smoothie met kiwi, blauwe bessen, kokossnippers en zonnebloempitten.
Auteur: Miranda Muis
Gebonden venkelsoep
Ingrediënten
- 3 venkels
- 1,5 ui
- 45 gram roomboter
- 6 tl bloem
- 180 ml volle melk
- 1,5 bouillonblokje (groente)
- 150 gram gerookte zalm
- tuinkers scheuten
- 750 ml water
- peper
Instructies
- Halveer de venkels en verwijder de harde kern. Snijd deze in dunne repen. Snipper de ui. Verhit vervolgens de boter in een pannetje. Fruit de uit en bak de venkel hierin mee, voor circa 5 minuten. Voeg de bloem toe en blijf circa 3 minuten roeren/bakken. Vervolgens kan de melk, het water en het bouillonblokje toegevoegd worden. Zet het vuur lager als het geheel kookt. Kook het voor ongeveer 10 minuten, totdat de venkel gaar is geworden.
- Snijd tijdens het koken van de basissoep de zalm in snippers. Gebruik een staafmixer voor het pureren van de soep, doe dit totdat je de gewenste dikte bereikt. Voeg wat peper toe om de soep wat meer pit te geven.
- Ook deze soep is handig om mee te nemen naar werk. Garneer de soep met de zalmsnippers en eventueel wat tuinkers.
Auteur: Miranda Muis
Yoghurt met zelfgemaakte granola
Ingrediënten
- 900 ml skyr, magere kwark of plantaardige variatie op kwark
- 6 handjes zelfgemaakte granola
- bosbessen
- frambozen
- kiwi
- rode bessen
- aardbeien
Voor de granola
- 900 gram havermout of havervlokken
- 900 gram notenmelange (amandelen, hazelnoten, pecannoten, walnoten en paranoten)
- 100 gram zonnebloempitten
- 100 gram lijnzaad
- 100 gram pompoenpitten
- 60 ml honing
- 6 tl kaneel
- gember
optioneel:
- 50 gram kokos
Instructies
Granola
- Meng alles door elkaar en bekleed een bakblik met bakpapier. Spreid het mengsel hier over uit. Zet het voor 15-25 minuten in de oven op 175 graden. Laat afkoelen en vul een weckpot met deze heerlijke granola.
Yoghurt met zelfgemaakte granola
- Zet 6 schaaltjes klaar en doe 150 ml yoghurt in ieder schaaltje.
- Snijd wat vers fruit naar keuze en voeg dit toe.
- Voeg voor optimale smaak de granola pas op het laatste moment aan de yoghurt toe en serveer!
Notities
Wil je voor cliënten en patiënten eiwitrijke gerechten bieden? Kies dan voor bijvoorbeeld Skyr 0% vet, magere kwark of een plantaardige variatie op kwark.
Auteur: Miranda Muis
Quinoa salade
Ingrediënten
- 600 gram courgette
- 480 gram witte bonen
- 480 gram tonijn in olijfolie
- 1,5 citroen
- 3 rode uien
- 300 gram quinoa
- 21 gram verse platte peterselie
- 1,5 bakje alfalfa
- 6 handjes rode en gele cherrytomaatjes
- 1 lente-ui in ringetjes
Instructies
- Snijd de courgette in blokjes van 1 cm. Laat de bonen in een vergiet uitlekken.
- Haal de tonijn uit het blik en bewaar de olie. Maak de citroen schoon en rasp de schil, pers een partje van de citroen uit. Snijd de ui in kleine stukjes. Maak een dressing van de tonijnolie, citroenrasp, citroensap en de ui.
- Bereid de quinoa zoals op de verpakking aangegeven is. Schep de courgette, tonijn, bonen en dressing door de quinoa.
- Meng de salade met de cherrytomaatjes, lente-ui, fijngehakte peterselie en alfalfa. Serveer de quinoa met de salade op een bord of neem het zelf mee naar werk in een afsluitbare bak.
Auteur: Miranda Muis
Gezonde appelmoes cupcakes
Ingrediënten
Voor de appelmoes:
- 3 appels
- halve citroen
- 1/4 tl kaneel
Voor de cake:
- 300 gram zelfgemaakte appelmoes (zie hierboven)
- 75 gram volkorenmeel
- 100 gram havermout
- 3 eieren
- 1 tl gebroken lijnzaad
- 100 gram dadels
- 2 tl bakingsoda
- 1 el limoensap
- 1 goudreinet in partjes voor de garnering
- snufje zout
Instructies
- Schil 3 appels voor de appelmoes en snijd deze in blokjes. Pers de citroen uit en giet het sap met een klein beetje water in een pan.
- Voeg de appelblokjes toe en laat het geheel circa 15 minuten pruttelen op middelhoog vuur. Schep regelmatig om, zodat het niet aanbrandt.
- Zijn de appels wat soppiger geworden? Haal de pan van de warmtebron, voeg de kaneel toe en pureer tot een heerlijke appelmoes! Laat dit vervolgens afkoelen.
- Verwarm de oven voor op 180 graden.
- Doe de havermout in een keukenmachine en maal tot meel. Voeg het volkorenmeel, gebroken lijnzaad, bakingsoda en het snufje zout toe en meng door elkaar.
- Klop de eieren los en meng dit met de zelfgemaakte appelmoes en appelazijn.
- Meng nu de droge ingrediënten door het appelmoes mengsel. Snijd de dadels in stukjes en schep deze door het mengsel.
- Bekleed een muffinblik met vormpjes of wat bakpapier en verdeel het mengsel. Steek de appelpartjes in de bovenkant van de cakejes en bak het geheel in circa 30 minuten af in de voorverwarmde oven. Door de appelmoes blijven de cakejes van binnen wat zachter.
Auteur: Miranda Muis
Tonijnsalade
Ingrediënten
- 900 gram tonijn in olie
- 2 rode uien
- 30 gram verse selderij
- 6 el augurkblokjes zoetzuur
- 2 friszoete appels (bijv. elstar)
- peper
Instructies
- Snipper de uien en snijd de selderij fijn.
- Spoel de appels af met water en verwijder het klokhuis. Snijd de appels in kleine stukjes.
- Laat de tonijn uitlekken in een bakje en vang de olie op.
- Meng de tonijn, stukjes appel, ui, selderij en augurk. Voeg naar smaak peper en een deel van de tonijnolie toe.
- Lekker op een toastje of op brood, maar ook lekker om mee te nemen voor later.
Notities
Auteur: Miranda Muis
Gestoofde zalm
Ingrediënten
- 1,2 kilo wortelschijfjes regenboog
- 6 zalmfilets
- viskruiden
- bosje verse peterselie
- sap van 2 citroenen
- 1 kilo kruimige aardappelen
- 25 ml volle melk
- 50 gram roomboter
- 75 ml crème fraîche
- zout en peper
Instructies
- Schil de aardappelen en snijd deze in stukken. Kook ze in water met zout in 20 minuten gaar. Giet daarna de aardappelen af en stamp ze fijn.
- Verwarm de melk en 25 gram roomboter in een steelpan tot de boter gesmolten is, maar laat het niet koken. Klop dit door de aardappelen en spatel de crème fraîche erdoor. Breng het op smaak met zout.
- Kook ondertussen ook de wortelschijfjes in circa 10 minuten beetgaar en giet af. Meng ze vervolgens met een beetje roomboter, zout en peper naar smaak.
- Dep de zalmfilets droog en bestrooi de bovenkant met wat viskruiden en verse peterselie. Sprenkel hierover de citroensap. Verwarm wat margarine in een hapjespan en leg de zalmfilets hierin. Doe een deksel schuin op de pan en stoof in circa 8 minuten de zalmfilets gaar.
- Serveer het geheel samen op een bord.
Notities
Auteur: Miranda Muis
Buiten is het donker, binnen brandt spaarzaam licht. Uit een enkele kamer komt wat gebrom van apparatuur, maar verder heerst er overal diepe rust. Behalve je cliënten wil niemand wat van je ’s nachts, je rijdt zonder files naar je werk en je ontvangt onregelmatigheidstoeslag. Je zou je bijna vrijwillig opgeven (maar niet heus).
Waarschijnlijk staan er maar weinig mensen echt te springen om een nachtdienst te draaien. Een enquête onder verplegend personeel liet zien dat het merendeel zich niet echt fit voelt tijdens de nachtdiensten. Het je niet fit voelen wordt door de wetenschap ondersteund. Een van de oorzaken is dat door nachtdienst je ritme verstoord raakt.
Het Circadiaanse ritme
Het lichaam is een prachtig samenspel van ingenieuze processen. Een van die processen is onze interne klok. Het 24- uurs ritme van deze klok heet ook wel het circadiaanse ritme. Het ritme is beïnvloedbaar door onze omgeving, waarbij licht een belangrijke rol speelt. Blootstelling aan licht zorgt ervoor dat de klok ons lichaam signalen geeft die helpen om actief te zijn. Het omgekeerde gebeurt wanneer het donker wordt en de klok o.a. processen in de epifyse aanstuurt, zodat de melatonine productie op gang komt. Het verstoren van het ritme zoals bij nachtdiensten gebeurt, heeft invloed op je lijf en je functioneren.
Verhoogde kans op aandoeningen
Wanneer je ’s nachts werkt, ben je dus actief op een moment dat je bioritme aangeeft dat het tijd is om te slapen. Dit brengt een vergroot risico op gezondheidsklachten met zich mee. Mensen die nachtwerk verrichten hebben meer kans op het krijgen van diabetes mellitus type 2, slaapproblemen en hart- en vaatziekten. De reden hiervoor is dat de vet- en glucosehuishouding ’s nachts in een lagere versnelling staat. Dat betekent wanneer je ’s nachts eet, dit kan leiden tot hogere glucosespiegels en hogere opslag van vet dan overdag het geval is. Dit kan overgewicht veroorzaken, waardoor diabetes en/of hart- en vaatziekten kunnen ontstaan. Het bewijs voor een verhoogde kans op borstkanker is niet eenduidig. Ook zijn er nog te weinig onderzoeken gedaan, om uitspraken te doen over andere ziekten die zouden ontstaan door nachtwerk.
Chrononutrition
De invloed van onze voeding op onze biologische klok is een onderwerp waar veel onderzoek naar gedaan wordt. Er bestaan vermoedens dat het aantal maaltijden dat we eten, wanneer we ze eten en wat we eten, effect heeft op onze gezondheid. Chrononutrition is een vrij nieuw onderzoeksgebied, dat zich bezighoudt met het circadiaanse ritme en de invloed van voeding hierop. Het Voedingscentrum zegt hierover: De meeste onderzoeken wijzen uit dat een onregelmatig eetpatroon minder gunstig is voor onze cardio metabole gezondheid. Echter, is er nog te weinig bewijs om aan te tonen wat een ideaal ritme is voor het behoud van een gezond gewicht en lager risico op ziekten.
Structuur
Ondanks het ontbreken van dit sluitend bewijs neigt men er naar om onze drie hoofdmaaltijden en drie tussenmaaltijden als structuur te handhaven voor mensen die nachtdiensten draaien. Hierover is eerder dit jaar een artikel verschenen in het tijdschrift “Nurse Academy”. ‘s Nachts staat de spijsvertering op een lagere stand, waardoor het beter is om niet te veel en niet te vet te eten, zodat je je maag en darmen minder belast. Het verteren van koolhydraten en vet, kost het lichaam energie en werkt vermoeidheid in de hand. Wanneer je ’s nachts werkt, kun je die energie beter aanwenden om je op je werk te concentreren. Het is aan te raden om de eerste twee maaltijden eiwitrijk en koolhydraatarm te laten zijn en de derde maaltijd juist koolhydraatrijk. Het liefst met complexe koolhydraten, dus veel vezelrijke producten. Drie maaltijden is niet voor iedereen voldoende om de nacht door te komen. Wanneer je behoefte hebt aan tussendoortjes, is het beter om niet te kiezen voor zoetigheid of vette snacks. Kies in plaats daarvan voor gezondere alternatieven zoals rauwkost of een handje noten.
Fitter door de nacht
Samen met het UMCG heeft Distrivers een receptenboekje “Fitter door de nacht” ontwikkeld, waarin naast lekkere recepten ook de aanbevelingen uit bovengenoemde publicatie zijn opgenomen. Hiermee hopen we de medewerkers in de nachtdienst een steuntje in de rug te geven om energiek en gezond de nachtdiensten te doorstaan.
Bij vragen over voeding kun je altijd de diëtist van jouw instelling inschakelen. Of stel ze aan onze voedingsdeskundige stephanieslot@distrivers.nl.
Tips
Samengevat zijn de tips & tricks voor een fittere nacht:
- Houd een normaal dag- en nachtritme aan.
- Maaltijd 1 en 2 zijn eiwitrijk en koolhydraatarm, maaltijd 3 is koolhydraatrijk.
- Neem kleine porties.
- Eet als je wakker wordt een kleine licht verteerbare maaltijd.
- Vermijd cafeïne.
- Drink voldoende water.
- Eet tussendoor geen zoetigheid of snacks, kies voor noten, rauwkost of een rijstwafel.
- Beweeg voldoende.
Column door: Stephanie Slot
Voedingsdeskundige en menu-engineer bij Distrivers
Meld je aan voor onze nieuwsbrief
Blijf automatisch en vrijblijvend op de hoogte van al onze ontwikkelingen en nieuws.